www.profesjonalnyinwestor.org.pl

„Inwestuj świadomie” cykl 49 spotkań z ekspetami w największych miastach Polski.

www.akcjonariatobywatelski.pl

Czterdzieści lat istnienia klubów inwestorów dowodzi, że odegrały one decydującą rolę w rozwoju indywidualnego akcjonariatu i wniosły bardzo duży wkład w rozwój gospodarczy kraju. Od roku 1968, daty stworzenia klubów inwestorów we Francji, ponad dwa miliony obywateli uczestniczyło w tej formie inwestowania własnych oszczędności. Dzięki klubom osoby te mogły zdobyć solidną wiedzę z zakresu edukacji ekonomicznej i giełdowej.

Do Francji idea Klubów Inwestorów została sprowadzona ze Stanów Zjednoczonych w 1966 r. przez absolwentów Nauk Politycznych. Trzy lata trwały zmagania z realizacją warunków formalno – prawnych, pozwalających na zaistnienie na rynku francuskim instytucji klubów. W okresie tym orędownikami nowej idei było niemalże całe środowisko francuskiego rynku kapitałowego. Pośrednicy finansowi, w tym biura maklerskie widziały dla siebie w rozwoju klubów dużą szansę. Rozwój nowej inicjatywy mógł się przyczynić do pozyskanie nowych klientów, a także stwarzał nadzieję na redukcję kosztów obsługi drobnych akcjonariuszy.

Na takie rozwiązania wskazywały doświadczenia amerykańskie, gdzie znacząco wzrosła liczba inwestorów, a inwestowanie w grupie, za pomocą jednego rachunku dodatnio wpłynęło na finanse biur maklerskich. Nie bez znaczenia okazał się fakt polepszenia relacji z inwestorami indywidualnymi, którzy dzięki łączeniu się zyskiwali fachową pomoc maklerów, delegowanych przez biura maklerskie do obsługi poszczególnych klubów.

Drugą siłą działającą na rzecz Klubów Inwestorów było państwo. Po zaprezentowaniu idei klubów inwestorów oraz potencjalnych korzyści jakie z takiej formy inwestowania wynikały, agendy rządowe przystąpiły do popularyzacji nowego pomysłu. Dla państwa niezwykle ważnym aspektem charakteryzującym nowy pomysł był walor edukacyjny nowego przedsięwzięcia. Idea edukacji poprzez wspólne zarządzanie własnymi środkami wydawała się rozwiązaniem nadzwyczaj skutecznym oraz gwarantującym masowy udział Francuzów w klubach inwestorów. Społeczeństwo dobrze rozumiejące reguły rynkowe stanowiło dla państwa duży potencjał intelektualny, a także było gwarancją łatwiejszego wdrażania reform ekonomicznych.

Kolejną wpływową grupą zabiegającą o możliwość tworzenia klubów były najważniejsze instytucje rynku kapitałowego we Francji. Perspektywa pozyskania nowych inwestorów, a co za tym szło nowego kapitału zapewniła poparcie francuskiej giełdy. Na każdym rynku papierów wartościowych duża liczba stabilnych inwestorów indywidualnych świadczy o dobrych fundamentach gospodarki oraz stanowi gwarancję przejrzystość rynku. Były to podstawowe argumenty skłaniające instytucje decydujące o obliczu rynku do wsparcia pomysłu wprowadzenia systemu klubów inwestorów we Francji.

Ostatnią grupą nacisku byli sami inwestorzy jak i emitenci akcji kierowanych na rynek publiczny. Inwestorzy indywidualni wskazywali na duże ryzyko, jakie cechowało rynek papierów wartościowych. Drobni udziałowcy narzekali również na brak programów edukacyjnych z zakresu inwestycji w akcje. Kluby inwestorów stanowiły więc bardzo atrakcyjną ofertę dla tej części rynku. Aktywnie w proces lobbingowy klubów włączyły się spółki publiczne. Możliwość pozyskania nowego kapitału, jak i szansa na stabilny akcjonariat były wystarczającą zachętą do poparcia takiej inicjatywy.

Zgodna postawa całego środowiska znacznie przyspieszyła powstanie pierwszego klubu inwestora na terytorium Francji. Od tej pory, tj. od 1968 roku rozpoczęło się tworzenie struktur niezbędnych dla rozwoju takiej formuły oszczędzania.

Dzisiaj, kluby pokrywają obszar całego kraju, a z punktu widzenia socjologii, należą do nich osoby ze wszystkich warstw społecznych. Francuzi kluby inwestorów nazywają „nauką jazdy” na giełdzie, pozwalającą przyswoić mechanizmy gospodarcze, finansowe i giełdowe.

W roku 1999 we Francji działało ponad 18 000 klubów zrzeszających ponad 230 000 osób. Przeciętny klub zarządzał aktywami wartymi około 200 000 franków, a średni portfel jednej zrzeszonej w nim osoby stanowił równowartość około 13 000 franków. Szacunki dotyczące globalnej wartości portfeli znajdujących się w zarządzaniu francuskich klubowiczów podawały kwotę 1,8 mld. FF.

Podstawy prawne funkcjonowania klubów inwestorów.

Działalność francuskich klubów reguluje zbiór zasad i przepisów prawnych gwarantujących prawidłowe funkcjonowanie takich instytucji na rynku kapitałowym. Rozpatrując podstawy prawne, na których opiera się działalność klubów należy wymienić cztery podstawowe źródła:

• Kodeks Cywilny
• List Dyrektora Skarbu w imieniu Ministerstwa Finansów skierowany do Komisarza Spółki Maklerów Giełdowych zezwalający na tworzenie się klubów i zalecający upoważnionym przedsiębiorstwom finansowym otwieranie klubom rachunków papierów wartościowych i pieniężnych (1968).
• Zawiadomienie Ministerstwa Gospodarki i Finansów nakazujące przedsiębiorstwom prowadzącym rachunki przygotowywanie na koniec roku każdemu uczestnikowi sprawozdania ze stanu konta dla potrzeb rozliczeń podatkowych (1969).
• Instrukcja Dyrekcji Generalnej Podatków w sprawie ustalenia maksymalnej wysokości miesięcznych wpłat członkowskich oraz maksymalnego okresu działania klubu (1978, 1987, 1989, 1994).

Przedstawione powyżej akty prawne w sposób kompleksowy regulują działanie klubów inwestorów na francuskim rynku kapitałowym. Zapisy znajdujące się w omawianych dokumentach stanowią gwarancje przede wszystkim dla inwestorów uczestniczących w instytucji klubów.

Jednak nie bez znaczenia podczas ich formułowania było zadbanie o to, by szybko rozwijające się kluby nie wpłynęły źle na cały rynek, w szczególności na funkcjonowanie paryskiej giełdy. Rozporządzenia Ministrów Finansów i Gospodarki umożliwiły inwestorom formalne organizowanie się w kluby. Powyższe przepisy gwarantują ponadto opiekę i obsługę biur maklerskich, które zdecydowały się na otwarcie rachunku dla klubu. Pośrednicy finansowi we Francji nie mają obowiązku prowadzenia rachunku maklerskiego na rzecz klubu inwestora. Jeżeli jednak zobowiązali się do tego muszą taką działalność konsekwentnie realizować. Nie wywiązywanie się z umowy zawartej z klubem grozi nałożeniem grzywny przez francuską Komisję Papierów Wartościowych.

Każdy z domów maklerskich prowadzący rachunek klubu winien na koniec roku dostarczyć sprawozdanie z operacji dokonywanych przez pojedynczego inwestora działającego w ramach takiego klubu. Obowiązek ten staje się szczególnie ważny w świetle zwolnienia z podatku od zysku uzyskanego z inwestycji dokonywanej w ramach klubów inwestorów.

W ciągu trzech lat prac nad wprowadzeniem nowej instytucji jaką miały być kluby, nie zabrakło sceptycznych opinii dotyczących samej idei jak i zagrożeń wynikających z łączenia kapitałów poszczególnych inwestorów. Dlatego też we wszystkich oficjalnych materiałach zaznaczany był edukacyjny charakter nowego przedsięwzięcia.

Aby zachować ideę klubów, a także chronić rynek przed potencjalnym niebezpieczeństwem, jakim mógłby być nieprawidłowy rozwój klubów inwestorów Dyrekcja Generalna Podatków we francuskim Ministerstwie Finansów nałożyła na tworzące się organizacje następujące ograniczenia:

• członkiem klubu inwestora może zostać jedynie osoba fizyczna,
• w klubie może uczestniczyć maksymalnie 20 osób,
• maksymalny czas trwania jednego klubu wynosi 10 lat,
• maksymalny, miesięczny wkład jednej osoby uczestniczącej w klubie może wynieść 3000 FF.

Powyższe ograniczenia jakich dokonał ustawodawca spowodowały, iż argumenty o niebezpieczeństwie dla rynku kapitałowego ze stron klubów inwestorów straciły na znaczeniu. Zarzuty mówiące o rodzących się „spółdzielniach” pozbawionych jakiejkolwiek kontroli nie miały racji bytu w sytuacji gdy klub liczył najwyżej 20 osób, a środki finansowe powstałe w wyniku wpłat maksymalnie 3000 FF, nie mogły spowodować manipulacji kursami nawet najmniejszych spółek na giełdzie w Paryżu.

Należy dodać, iż kwota 3000 FF jest sumą obowiązującą w chwili obecnej i została ustalona w 1994 roku. We wcześniejszych latach maksymalną, miesięczną składkę wyznaczano na odpowiednio niższym poziomie. Ważnym elementem, świadczącym o prawidłowej interpretacji idei klubów był zapis mówiący o maksymalnym czasie trwania takiej formy organizacyjnej. Ministerstwo Finansów argumentowało, iż 10 lat to wystarczający okres, aby członkowie klubu zdobyli konieczną wiedzę do samodzielnego inwestowania swoich pieniędzy na rynku finansowym.

Ograniczenie czasu funkcjonowania pojedynczego klubu spowodowane było również faktem ulg podatkowych zagwarantowanych obywatelom korzystającym z takiej formy inwestowania. Dziesięcioletni okres działania klubu gwarantował, iż powstałe w tym czasie portfele nie będą zagrożeniem dla kursów akcji.

Oprócz omówionych powyżej ram prawnych, kluby inwestorów we Francji nie podlegają odrębnym przepisom zewnętrznym, które miałyby moc sprawczą w stosunku do tych organizacji. Co pewien czas tworzone są nowe regulacje, mające usprawnić funkcjonowanie klubów na rynku. Ich autorami są krajowe federacje inwestorskie lub Światowa Federacja WFIC. Dokumenty te mają jednak charakter dyrektyw, postulatów działających na rzecz standaryzacji funkcjonowania klubów we wszystkich krajach członkowskich. Nie są one przy tym wiążące dla już działających klubów.

Istotnym elementem w całym systemie klubów inwestorów jest forma prawna jaką te organizacje posiadają. Z racji dobrowolności uczestnictwa w klubie jej członkowie tworzą wspólnotę, której podstawowym dokumentem jest statut klubu, przyjmowany przez wszystkich członków. Taka forma organizacyjno – prawna nie rodzi obowiązku rejestracji klubu w żadnym z urzędów administracji państwowej. Fakt ten wpływa pozytywnie na rozwój tego ruchu i jego masowy charakter we Francji.

Istota działania francuskich klubów inwestorów.

Aby dobrze zrozumieć istotę klubów i ich działanie, należy przede wszystkim zrozumieć na czym polega aspekt demokratyczny i liberalny tego przedsięwzięcia. Kluby są aktem dobrowolnym, stanowią więc wspólnotę zarządzaną zgodnie z zasadą demokracji.

Celem klubu jest edukacja, a nie działalność gospodarcza. Stąd też klub inwestorów nie musi być nigdzie rejestrowany. Ponieważ jednak członkowie klubu dokonują operacji finansowych oraz operacji na papierach wartościowych istnieje konieczność posiadania konta w biurze maklerskim. Wobec urzędu podatkowego każdy klubowicz rozlicza się jak osoba prywatna.

Podstawowym zobowiązaniem każdego członka jest regularność i ciągłość dokonywania wpłat. Drugim zobowiązaniem jest wykonywanie systematycznej pracy przy zbieraniu i analizie informacji. Ta cząstkowa praca każdego uczestnika klubu pozwala grupie podjąć wspólną decyzję. Każda z osób wnosi swoją wiedzę z sektora gospodarki, którym się opiekuje. Ukształtowanie umiejętności systematycznej pracy najpierw indywidualnej, a potem w grupie jest realizacją idei przewodniej klubów.

Edukacja uczestników odbywa się na dwóch płaszczyznach. Po pierwsze poprzez prowadzenie ksiąg ewidencji i rozliczeń klubu. Księgi takie prowadzone są zgodnie z zasadami rachunkowości. Stanowi to dla każdego członka możliwość nauki, podejmowania decyzji i odpowiedzialności za nią. Z tą korzyścią, że ryzyko podzielone jest na grupę osób tworzących klub.

Drugim aspektem edukacyjnego charakteru instytucji klubów jest fakt dokonywania rzeczywistych inwestycji na rynku akcji. Sytuacja, w której każdy z członków klubu angażuje swoje finanse, motywuje do nauki i pogłębiania wiedzy z zakresu inwestycji kapitałowych.

W 1980 r. przy okazji IX-go Światowego Kongresu w Paryżu, ówczesny Minister Gospodarki i Finansów Rene Monory wyraził podgląd, iż kluby stanowią jedną z trzech sił napędowych rynku, obok funduszy powierniczych i funduszy wspólnego inwestowania. Są zarazem ilustracją liberalizmu społecznego, odpowiedzialności i jasności reguł gry.

Statut – zbiór reguł precyzujący sposób działania klubu.

Podstawę funkcjonowania każdego klubu stanowi jego statut. Musi on być zaakceptowany i parafowany przez wszystkie osoby uczestniczące w takim przedsięwzięciu. Jest to jedyny dokument, który reguluje prawa i obowiązki członków klubu. Fundamentem statutów jest zasada dobrowolnej wspólnoty określona we francuskim prawie.

Statut powinien być opracowany i przyjęty podczas pierwszego spotkania osób chcących powołać wspólny klub. Jeden egzemplarz przekazywany jest pośrednikowi finansowemu, u którego klub zdecydował się otworzyć rachunek inwestycyjny.

Procedura taka spowodowana jest ścisłą współpracą instytucji klubu inwestorów z biurami maklerskimi. Oprócz regulacji dotyczących samych inwestorów, statut zawiera obowiązki spoczywające na pośredniku finansowym, u którego złożone są papiery wartościowe. FNACI sugeruje również, aby każdy członek klubu otrzymał dla siebie jeden egzemplarz statutu. Ponadto prezes klubu zobowiązany jest udostępnić treść statutu na żądanie każdego z członków.

Każdy z klubów dysponuje dużą swobodą w kwestii przyjmowanych statutów. Osoba zainteresowana założeniem klubu może również skorzystać z przygotowanego przez FNACI wzorca. Przykładowy statut udostępniany jest w biurach maklerskich, siedzibie Francuskiego Stowarzyszenia Klubów Inwestorów lub w jego oddziałach regionalnych. Zaletą takiego rozwiązania jest gwarancja zgodności proponowanego statutu z obowiązującym prawem, w tym z ustawą o obrocie papierami wartościowymi oraz prawem skarbowym. Zmiany jakich mogą dokonywać członkowie klubu nie powinny stać w sprzeczności z żadnym z warunków regulaminowych tzn.

• klub musi być powołany jako wspólnota,
• członkami mogą być tylko osoby fizyczne,
• celem klubu jest stworzenie portfela papierów wartościowych i zarządzanie nim, przy czym operacje spekulacyjne są ograniczone do 10% całkowitej kwoty operacji,
• liczba członków może wynosić od 5 do 20 osób,
• można należeć tylko do jednego klubu,
• czas istnienia klubu może wynosić najwyżej 10 lat, bez możliwości przedłużenia działalności,
• pierwsza wpłata może wynosić najwyżej 3000 FF, wpłaty miesięczne mogą wynosić najwyżej 3000 FF, a najmniej 50 FF,
• wszystkie fundusze oraz papiery wartościowe muszą być złożone u pośrednika finansowego.

Statut klubu stanowi podstawę do założenia przez klub rachunku inwestycyjnego w wybranym biurze maklerskim, ponadto zawiera prawa i obowiązki wszystkich członków, wynikające z przynależności do danego klubu.

Niejednokrotnie w przyjmowanych statutach znajduje się wiele dodatkowych artykułów, które mają na celu doprecyzowanie kwestii mogących wywoływać konflikty między klubowiczami w trakcie funkcjonowania klubu.

Szczególną wagę przywiązuje się m.in. do okresowości zebrań. Regułą ogólną jest, że członkowie klubu zbierają się dziesięć razy w roku. Jednak w chwili obecnej bardzo często w statutach poszczególnych klubów powstają zapisy pozwalające na uzależnienie terminu zebrania od zaistniałej sytuacji. Jeżeli pojawia się jakieś istotne zagadnienie, zebrania mogą być organizowane częściej (nagłe zmiany koniunktury i konieczność podjęcia decyzji, przyjęcie nowego członka, odejście lub wykluczenie członka).

Problemem wymagającym dodatkowych regulacji jest proces podejmowania decyzji, głosowania. Uczestnicy klubów najczęściej ustalają, iż na koniec każdego zebrania ma miejsce głosowanie na temat przeznaczenia funduszy pochodzących z miesięcznych wpłat, zysków osiągniętych ze sprzedaży i ze środków obrotowych.

Ponadto statut precyzuje, jaka powinna być proporcja między członkami obecnymi na zebraniu, a członkami reprezentowanymi, aby podjąć decyzję. Dlatego też coraz częściej statuty ograniczają ilość mandatów dla jednego członka maksymalnie do dwóch. W przypadku głosowania najczęstszym rozwiązaniem we francuskich klubach jest podejmowanie decyzji inwestycyjnych zwykłą większością głosów.

W większości nowopowstałych klubów bardzo szczegółowo traktowane są zapisy dotyczące wpłat. Pierwsza wpłata dokonywana przy zakładaniu klubu nie może przekroczyć 3000 FRF. Wpłaty miesięczne muszą mieścić się między 50 FRF a 3000 FRF. Doświadczenie wskazuje, że średnia wielkość wpłaty każdego członka klubu wynosi około 500 FRF miesięcznie.

Jeżeli przykładowo do klubu inwestora należą członkowie jednej rodziny, wysokość wpłat zależy od osiąganych w tej rodzinie dochodu na osobę. Chociaż nie jest wymagane, aby każdy członek klubu wpłacał składkę w tej samej wysokości, jest to jednak bardzo wskazane. Przede wszystkim jednakowa wysokość składki upraszcza księgowość i pozostaje nie bez znaczenia w utrzymaniu zdrowej atmosfery w klubie.

Aby uniknąć opóźnień w opłacaniu składek statuty obligują uczestników klubu do dokonywania wpłat automatycznie przez bank, w którym dana osoba ma konto. Często statutu przewidują kary umowne dla tych osób, które nie dokonują wpłat w terminie, włącznie z wykluczeniem członka, który regularnie uchyla się od dokonywania wpłat.

Kolejną kwestią, która coraz częściej wymaga bardziej szczegółowych regulacji w przyjmowanych statutach jest wykorzystanie uzyskanych wpłat. Należy w tym miejscu dodać, iż kluby mogą dokonywać inwestycji o charakterze spekulacyjnym, jednak transakcje takie stanowią jedynie 10% całkowitej wartości operacji. Zaletą powyższego rozwiązania jest zapoznanie się członków klubu z możliwie największą liczbą technik stosowanych na rynku kapitałowym. Jednocześnie wiele klubów dopuszcza możliwość inwestowanie w instrumenty pochodne dopiero po pewnym czasie, w chwili gdy wszyscy uczestnicy klubu świadomi są wyższego ryzyka związanego z takimi transakcjami. Ponadto 10% poziom inwestycji spekulacyjnych jest granicą odgórnie określoną przez francuską administrację podatkową.

Reasumując, poprawnie skonstruowany statut zapewnia prawidłowe funkcjonowanie klubu, a także wyklucza zaistnienie sytuacji, w których brak precyzyjnego określenia procedur wpływa na zmniejszenie efektywności działań podejmowanych przez klub.

Reguły podatkowe jakim podlegają kluby inwestora we Francji.

Na zainteresowanie pomysłem klubów inwestorów we Francji w dużym stopniu wpływ ma polityka państwa, realizowana względem inwestorów indywidualnych. Dowodem na przywiązywanie dużej wagi do edukacji ekonomicznej całego społeczeństwa jest uprzywilejowanie osób uczestniczących w programie klubów inwestorów.

Kluby we Francji korzystają z ulg podatkowych, do których należy zwolnienie z opodatkowania zysków ze sprzedaży papierów wartościowych w całym okresie funkcjonowania klubu. W zamian za to kluby muszą przestrzegać pewnych zasad, z których większość została już przedstawiona (liczba członków, wysokość miesięcznych wpłat itp.) do których zalicza się również:

Zasada opodatkowania dochodów, dywidend i odsetek.

Prezes klubu dostarcza pośrednikowi finansowemu na koniec roku deklarację zawierającą nazwiska, imiona, adresy członków klubu i wysokość uzyskanych przez nich w minionym roku dywidend. Deklaracja ta pozwala pośrednikowi finansowemu na sporządzenie wyciągu podatkowego, zawierającego informację o dochodach osiągniętych w ramach klubu przez każdego członka. W konsekwencji pośrednik finansowy jest zobowiązany dostarczyć każdemu członkowi klubu roczne zestawienie podatkowe, zawierające uzyskane przez niego dochody oraz wysokość już zapłaconego podatku od dywidendy. Następnie każdy członek klubu sam wpisuje w swojej deklaracji podatkowej wysokość uzyskanych dywidend.

Zasada opodatkowania zysków ze sprzedaży papierów wartościowych.

Kluby korzystają z uproszczonego trybu opodatkowania: zyski netto uzyskane w wyniku operacji giełdowych, tzn. ze sprzedaży papierów wartościowych, są zwolnione z opodatkowania. Członkowie klubu płacą podatek od zysków ze sprzedaży papierów wartościowych tylko w przypadku odejścia z klubu lub jego rozwiązania. W obu tych przypadkach, gdy kwota uzyskana przez członka klubu ze sprzedaży papierów wartościowych przekracza kwotę ustaloną corocznie przez ustawę podatkową, to zyski uzyskane powyżej tej kwoty podlegają opodatkowaniu.

W przypadku odejścia jednego z członków papiery, którymi on dysponował odkupuje klub. Zysk zrealizowany w ten sposób przez członka klubu jest obliczany na podstawie różnicy między ceną sprzedaży udziałów, a całkowitą sumą wpłaconych przez niego składek.

W przypadku rozwiązania klubu, należy rozróżnić, czy portfel papierów jest likwidowany, czy dzielony między członków:

• likwidacja portfela oznacza, że klub przystępuje do sprzedaży portfela, a uzyskaną gotówkę dzieli między członków według udziałów w klubie. Każdy członek klubu, który osiągnie dochodów ze sprzedaży papierów obliczony jako różnica między kwotą przypadającą na niego z tytułu sprzedaży portfela w dniu rozwiązania klubu, a całkowitą sumą wpłaconych przez niego składek, tak jak w przypadku odejście z klubu, uzyskana kwota będzie dodana do zysku ze sprzedaży papierów, dokonanej przez członka klubu na własny rachunek, w celu sprawdzenia, czy uzyskana kwota podlega opodatkowaniu.
• jeżeli portfel akcji jest dzielony między członków, w chwili podziału nie oblicza się żadnego podatku, w przypadku późniejszej sprzedaży papierów, kwoty do opodatkowania będą obliczane w oparciu o średnią cenę płaconą przez kluby w celu nabycia akcji, dlatego bardzo ważne jest, aby w czasie funkcjonowania klubu regularnie obliczać średnią ważoną kursów nabywanych papierów wartościowych.

Księgowość – wewnętrzna ewidencji klubu.

Decydując się na utworzenie klubu, wszyscy jego uczestnicy deklarują gotowość pełnienia w nim przynajmniej jeden raz każdej z funkcji zapisanych w statucie.

W szczególności praktyka taka stosowana jest w przypadku funkcji skarbnika, która wiąże się z prowadzeniem ewidencji całego klubu. Dzięki przechodniości poszczególnych funkcji, wszyscy członkowie mają szansę poznać zasady księgowości. W ten sposób w pełni realizowany jest postulat dotyczący edukacji członków klubu.

Kluby inwestorów we Francji zobligowane są do prowadzenia ewidencji, zarówno o charakterze wewnętrznym jak i zewnętrznym. Wymóg ten spowodowany jest koniecznością dostarczania szczegółowych informacji do biura maklerskiego oraz urzędu podatkowego. Dokumenty zewnętrzne przygotowywane przez kluby inwestorów w niczym nie odbiegają od standardów obowiązujących inwestorów indywidualnych działających na francuskiej giełdzie. Dlatego też w punkcie tym szerzej przedstawiony został model ewidencji wewnętrznej prowadzonej przez francuskie kluby. Ma on ogólny charakter i zawiera trzy podstawowe dokumenty, w skład których wchodzą:

• księga główna,
• rejestr wpłat członkowskich,
• rejestr stanu portfela klubu.

Księga główna – jest rejestrem, w którym odnotowywane są dzień po dniu wszystkie operacje prowadzone przez klub w tym opis zdarzeń: wpłaty członkowskie, zakup akcji, sprzedaż akcji, księgowanie ewidencji, rewaloryzacja kapitału, rezygnacja członka, przyjęcie nowego członka.

Przydatność prowadzenia tego rodzaju dziennika jest bardzo duża, szczególnie w kontekście setek transakcji jakich na przestrzeni kilku lat dokonuje klub. Księga główna stanowi ponadto źródło danych historycznych, przez co ułatwia klubowiczom analizowanie dotychczasowej strategii inwestycyjnej.

Rejestr wpłat członkowskich – odnotowuje miesięczne wpłaty członków klubu.

W przypadku odejścia członka lub przyjęcia nowego udziały poszczególnych osób są rewaloryzowane według aktualnych kursów papierów znajdujących się w portfelu klubu i wpisywane do księgi. Stan rejestru wpłat składek członkowskich na koniec każdego miesiąca stanowi w bilansie pozycję pasywa.

W rejestrze wpłat składek członkowskich nie umieszcza się kar za opóźnienia we wpłacaniu składek. Kwoty kar księgowane są w księdze głównej w pozycji „operacje gotówkowe – wpłaty”.

Rejestr stanu portfela – podobnie jak księga główna i rejestr udziałów członkowskich, musi być prowadzony na bieżąco w oparciu o pokwitowania z wykonanych operacji otrzymane od pośrednika finansowego. Rejestr zawiera datę zakupu lub sprzedaży papierów wartościowych, ich ilość, kurs zakupu oraz łączną wartość nabytych papierów wartościowych.

Sprzedaż papierów wartościowych rejestruje się według kosztu zakupu. Na dzień poprzedzający rezygnację członka klubu, bądź przyjęcia nowego członka, dokonuje się wyceny udziałów wg aktualnych kursów giełdowych. Różnice w wartości poszczególnych papierów korygują wartości udziałów stanowiących kapitał klubu.

Rejestr stanu portfela pozwala członkom klubu na ocenę wartości papierów wartościowych podczas comiesięcznych zebrań. Stan portfela wyliczony na koniec każdego miesiąca zsumowany z pozycją saldo kasy z księgi głównej tworzy aktywa klubu.

Źródło: Jarosław Dominiak, materiały GPW, Danuta Dziawgo „Stowarzyszenia indywidualnych inwestorów i kluby inwestycyjne (…)”

Większość opracowań poświęconych idei klubów inwestorów wskazuje na osobę Frederica C. Russella, będącego twórcą nowoczesnej formuły klubów. Jako inspirator nowej instytucji, Russell opracował pierwszy statut klubu inwestora. Fakt ten miał miejsce w Detroit, w 1940 roku. W tym samym roku Frederic Russell wspólnie z przyjaciółmi założył klub inwestora (Mutual Investment Club of Detroit), który istnieje do dnia dzisiejszego. Klub ten, po śmierci jego pomysłodawcy w 1965 roku, do chwili obecnej zarobił netto 2 miliony dolarów. W okresie tym do klubu należało średnio 18 osób, które co miesiąc odprowadzały kwotę 20 dolarów. Przez 35 lat wpłaty klubowiczów wyniosły 426 000 dolarów, a wartość portfela będącego w zarządzaniu najstarszego z klubów przekracza obecnie 3 miliony dolarów. Należy zauważyć, iż Russell nie był przedstawicielem żadnej z instytucji związanych z rynkiem kapitałowym. Swój pomysł konsultował jedynie z przedstawicielami kadry naukowej amerykańskich uniwersytetów.

Na przestrzeni kilkudziesięciu lat przedstawiona przez Russella formuła klubów inwestorów uległa częściowej ewolucji. Wprowadzane zmiany miały na celu przystosowanie idei wspólnego inwestowania do systemów prawnych obowiązujących w poszczególnych krajach. Jednak do dnia dzisiejszego w niezmiennej formie przetrwały założenia zaproponowane przez twórcę pierwszego klubu. Są one swoistym kodeksem dla tworzących się klubów inwestorów na całym świecie.

Filozofię jaką kierują się osoby inwestujące w grupie można przedstawić za pomocą czterech następujących postulatów:

• inwestuj regularnie,
• reinwestuj wszystkie osiągnięte zyski oraz dywidendy,
• kupuj akcje będące w trendzie wzrostowym,
• dywersyfikuj swoje inwestycje.

Proste zasady oraz sukcesy poszczególnych klubów spowodowały, iż w 1951 powstaje w Stanach Zjednoczonych narodowa organizacja (NAIC – The National Associaton of Investment Clubs of America, później przemianowana na National Assocation of Investors Corporation), która stawia sobie za zadanie m.in. rozwój ruchu klubów inwestorów wśród społeczeństwa amerykańskiego. Twórcami NAIC byli George A. Nicholson, analityk finansowy wraz z Thomasem E. O’Hara oraz wspomnianym wcześniej Fredericiem Russellem.

Dynamiczne działania nowej organizacji przyczyniły się do powstawania coraz to nowych klubów na terenie całego kraju. Formuła wspólnego inwestowania osiągnęła największą popularność w 1970 roku, gdy w Stanach Zjednoczonych działało 14 101 klubów afiliowanych przy NAIC. W latach następnych niekorzystna sytuacja na rynku giełdowym w USA spowodowała spadek zainteresowania wspólną formą inwestycji. Bezpośrednią przyczyną, która wpłynęła na zmniejszenie się liczby klubów inwestorów były coraz mniejsze zyski jakie można było w tych czasach osiągnąć na nowojorskiej giełdzie. Sytuacja taka utrzymywała się do roku 1980, kiedy to w NAIC zrzeszona była najmniejsza liczba – 3 100 klubów. Od tej pory rozpoczął się ponowny wzrost zainteresowania omawianą forma inwestowania.

W 1997 roku w Stanach Zjednoczonych według oficjalnych informacji NAIC działało ponad 12 000 klubów należących do tej organizacji. Liczba ta nie odzwierciedla faktycznego zainteresowania jakim cieszą się kluby inwestorów w Ameryce, gdyż członkostwo w NAIC nie jest obowiązkowe. Według danych szacunkowych, w chwili obecnej w USA, za pośrednictwem około 60 000 klubów inwestuje ponad 850 000 obywateli.

Sukces organizacyjny amerykańskich klubów inwestorów, spowodował iż środowiska finansowe rozpoczęły próby implementacji idei wspólnego inwestowania w coraz to nowych krajach. W krótkim czasie okazało się, że dobry grunt dla rozwoju opisywanych klubów nie istnieje jedynie za oceanem, ale bardzo prężnie mogą one funkcjonować w Europie i Australii.

Wymiana doświadczeń jaka następowała w trakcie inicjowania systemu klubów inwestorów w poszczególnych krajach przyczyniła się do powstania międzynarodowego forum, którego zadaniem było wspólne wspieranie działań na rzecz popularyzacji wdrażanej formy inwestycji. W miarę rozwoju i zwiększania się znaczenia ruchu klubów inwestorów w poszczególnych państwach z inicjatywy amerykańskiej organizacji NAIC została założona Światowa Federacja Klubów Inwestorów.

Wydarzenie to miało miejsce w Londynie 8 lipca 1960 roku, a oprócz delegacji Stanów Zjednoczonych inicjatorami światowego ruchu na rzecz klubów inwestorów były federacje Wielkiej Brytanii, Holandii oraz Nowej Zelandii. W późniejszym okresie nazwa nowopowstałej organizacji zmieniona została na Światową Federację Zrzeszeń Inwestorów. Zmiana ta spowodowana była rozszerzeniem działań WFIC, nie tylko z myślą o klubach inwestorów, ale i inwestorach indywidualnych zrzeszonych w krajowych federacjach.

Środowisko klubów inwestorów w aspekcie statystycznym.

Obecnie kluby inwestorów funkcjonują w 16 krajach. W poszczególnych państwach ich rola, znaczenie oraz liczebność znacznie różnią się od siebie. Jednak wszędzie uważane są za instytucje niezwykle ważne i pożądane przez rynek kapitałowy. Rozwój klubów w dużej mierze zależny stał się od tradycji i kultury finansowej panującej w danym kraju. Dla przykładu Amerykanie nie mieli żadnych obaw co do angażowania się w taką formę inwestowania, natomiast Niemcy hołdujący systemowi bankowemu potrzebowali więcej czasu, aby swe środki inwestować poprzez wspólny rachunek maklerski. Jednak w ostatnich latach można zauważyć jednolitą tendencję we wzroście zainteresowania instytucją klubów inwestorów. Dla przykładu w 1999 roku ilość nowych klubów wzrosła w Stanach Zjednoczonych (26%), Francji (23%), Anglii (42%).

Regułą wśród większości klubów stało się otwieranie własnych rachunków inwestycyjnych. Dla przykładu we Francji ponad 60% osób uczestniczących w klubach decyduje się rozpocząć inwestowanie na rynku akcji na własny rachunek.

Pewne utrudnienie w interpretacji danych statystycznych stanowi fakt, iż część pozycji liczbowych zawartych w badaniach zostały określone szacunkowo, przy wykorzystaniu różnych ujęć. Stąd np. w przypadku jednego kraju za inwestorów uważa się osoby inwestujące także pośrednio tzn. poprzez fundusze inwestycyjne, a gdzie indziej statystyka odnosi się tylko do osób posiadających rachunki inwestycyjne w domach maklerskich.

Rynek klubów inwestorów na świecie jest bardzo rozproszony, tym samym dotarcie do aktualnych danych jest bardzo utrudnione. Informacje zawarte w niniejszym opracowaniu pochodzą z przełomu XX-XI wieku przypadające na lata 1996-2000. Prezentowane dane statystyczne zawierają dane historyczne, natomiast idea oraz model funkcjonowania klubów pozostaje bez zmian.

Źródło: Jarosław Dominiak, materiały GPW, Danuta Dziawgo „Stowarzyszenia indywidualnych inwestorów i kluby inwestycyjne (…)”

Jednak dopiero rok 1992 spowodował prawdziwy wzrost liczby klubów na terenie Anglii. Wtedy to z inicjatywy środowisk rządowych oraz londyńskiej giełdy powstała specjalistyczna organizacja promująca posiadanie akcji – ProShare. W roku następnym został utworzony wydział (ProShare Investment Clubs), który na nowo rozpoczął promocję klubów inwestorów w Anglii. Działania te bardzo szybko znalazły odzwierciedlenie w liczbie nowopowstałych klubów. Od roku 1993 do 2000 ilość klubów wzrosła z 300 do 5 400, a do siedziby ProShare każdego miesiąca zgłasza się ponad 100 osób gotowych założyć kolejne kluby. Obecnie ich ilość można szacować na ponad 10.000.

Mimo faktu prezentacji idei klubów inwestorów w Anglii już w końcu lat pięćdziesiątych, formalnie pierwszy klub inwestora powstał w Europie na terenie Francji. Właśnie Francja odegrała znaczącą rolę w rozwoju nowoczesnej formuły klubów inwestorów, obecnie w kraju tym liczba klubów jest największa na kontynencie europejskim.

Źródło: Jarosław Dominiak, materiały GPW, Danuta Dziawgo „Stowarzyszenia indywidualnych inwestorów i kluby inwestycyjne (…)”

Każdy z członków analizuje przydzielony sektor gospodarki, następnie podejmowana jest wspólna decyzja inwestycyjna, większością głosów. Zarząd portfelem klubu odbywa się zazwyczaj na comiesięcznych zebraniach wszystkich członków.

Sposoby tworzenia klubów. Można powołać nowy podmiot lub przystąpić do istniejącego. Przyłączenie się do istniejącego klubu może nastąpić, bądź poprzez zgłoszenie się do pośrednika finansowego, który dysponuje listą klubów inwestorów i wskaże kluby działające w danym regionie. Inna formą poszukiwania istniejącego już klubu inwestorów jest możliwośc skorzytania z tzw. wymiany załogi (Bourse des equipiers), znajdującej sie na stronie Francuskiej Federacji.

Jest to na razie projekt nowelizacji ustawy, który zakłada, uproszczoną procedurę tworzenia FIZów pod warunkiem, że certyfikaty inwestycyjne emitowane przez fundusze inwestycyjne zamknięte nie będą dostępne w ofercie publicznej oraz nie zostaną wprowadzone do obrotu giełdowego.

Innym, planowanym udogodnieniem będzie brak konieczności zatwierdzania statutu funduszu i ewentualnych jego zmian przez KNF. Nie będą również naliczane opłaty za tego rodzaju czynności.

W trosce o prywatnych, początkujący inwestorów, którzy nie dysponują  profesjonalną wiedzą, rząd ograniczy możliwość nabywania certyfikatów przez takie osoby. Proponowane rozwiązanie wprowadza dolny limit wartości zapisu na certyfikaty, który każdorazowo nie może być mniejszy niż 40.000 euro.

Proponowana nowelizacja, zdaniem rządu powinna przyciągnąć do Polski nową falę kapitału, który będzie lokowany za pośrednictwem takich wehikułów inwestycyjnych.

W przypadku funduszu, którego certyfikaty inwestycyjne  będą przedmiotem oferty publicznej oraz zostaną wprowadzone do obrotu giełdowego, niezbędne będzie zezwolenie KNF.

Źródło wyborcza.biz

NewConnect Convention / Catalyst Bond Congress jest największym spotkaniem społeczności rynków NewConnect i Catalyst (inwestorów, emitentów, autoryzowanych doradców, przedstawicieli domów maklerskich, mediów itp.) Główną ideą NewConnect Convention / Catalyst Bond Congress jest stworzenie platformy wymiany informacji oraz doświadczeń między uczestnikami rynków.

www.ncconvention.pl

• MOMO
• MASTERFORM
• LUG
• FABRYKA DIET
• MWTRADE

• analiza fundamentalna,
• analiza techniczna,
• budowa i zarządzanie portfelem – dywersyfikacja wg Markowitza,
• instrumenty pochodne (kontrakty terminowe, opcje)
• rynek walutowy i towarowy
• metody wyceny przedsiębiorstwa

Czekamy na kolejne Wasze propozycje tematów szkoleń oraz wykładowców.